9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları (Karizma Eğitim Yayınları)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Karizma Eğitim Yayınları 3.Ünite Sonu Değerlendirme Soru ve Cevapları (Sayfa 69,70)

Ünite Sonu Ölçme – Değerlendirme

 

PENALTI SIRASINDA KALECİNİN KORKUSU

Değilmiki spor, toplum yaşamın da en önde bir ilgi alanı; öyleyse herzaman yaşamla övür olmak zorunda olan edebiyatda ona el atacak. Atıyorda zaten. Değme yazarların bazı yapıtlarının spor terminolojisinden alınmış adlar taşıması rastlantı değil.

Haldun TANER

1. Yukarıdaki metinde yanlış yazılmış kelimeleri tespit ederek bu kelimelerin doğru şeklini yazınız.

1. Değil mi ki spor, toplum yaşamında en önde bir ilgi alanı; öyleyse her zaman yaşamla övür olmak zorunda olan edebiyat da ona el atacak. Atıyor da zaten. Değme yazarların bazı yapıtlarının spor terminolojisinden alınmış adlar taşıması rastlantı değil.

 

2. Yukarıdaki metnin son cümlesindeki kelimelerde vurgunun kelimenin hangi hecesinde gerçekleştiğini belirleyerek defterinize yazınız.

2.

 

“Genç kız etrafına baktı. Bu müstesna günün gönlüne çöken azametinden silkinmek, kurtulmak istiyordu. Hatta aynı azamet, bütün cihana hâkim olmuş gibi idi. Neydi bu konuşacakmış gibi hisli tabiat. Kalbe ürperti veren bu muhteşem dekorda, kim ne derse desin bir kahredici  güzelliğin hâkim sesi vardı. Bir güzellik, bir aşk güzelliği.”

Samiha AYVERDİ

3. Yukarıda altı çizili kelimelerde görülen ses olaylarını sebepleriyle birlikte açıklayınız.

3.            bak+dı> baktı > Ünsüz Benzeşmesi

gönül+üne > gönlüne  > Ünlü Düşmesi

iste+yor+idi > istiyordu > Ünlü Daralması ve Ünlü Düşmesi

kalp+e > kalbe > Ünsüz Benzeşmesi

kahır+et+ici > kahredici  > Ünlü Düşmesi ve Ünsüz Yumuşaması

güzellik+in > güzelliğin > Ünsüz Yumuşaması

 

4. Yukarıdaki parçadan alınan “Bu müstesna günün gönlüne çöken azametinden silkinmek, kurtulmak istiyordu.” cümlesindeki kelimeleri kalınlık-incelik uyumuna göre inceleyiniz.

4.            Bu= Aranmaz

müstesna=Uymamış kalın ve ince var.

 günün = Hepsi ince ve uymuş.

gönlüne = Hepsi ince ve uymuş.

çöken= Hepsi ince ve uymuş.

azametinden= Uymamış kalın ve ince var.

silkinmek= Hepsi ince ve uymuş.

kurtulmak= Hepsi kalın ve uymuş.

istiyordu= Uymamış kalın ve ince var.

 

5. Aşağıdaki cümlelerin karşısına yargılar doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.

  • Ünlüler söylenişlerine göre farklı ses değerleri kazanırlar. Bu ses değerlerinin alfabedeki işaretlerle gösterilmesi mümkün değildir. ( Y )
  • Türkçede, vurgunun anlamı belirlemek gibi bir özelliği olduğu söylenemez. ( Y )
  • Bir cümlede veya birbirini takip eden cümlelerde aynı seslerin art arda tekrarı anlatımın bozulmasına sebep olur. ( D )

 

6. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.

  • Türkçede sonunda ç, f, h, k, p, s, ş, t ünsüzleri bulunan kelimeler “c, d, g” ünsüzleriyle başlayan bir ek aldığı zaman ekin başındaki ÜNSÜZ sertleşerek “ç, t, k” olur. Bu olaya ÜNSÜZ SERTELEŞMESİ (ÜNSÜZ BENZEŞMESİ) denir.
  • Türkçede “a,e” ünlüsü ile biten fiillerin şimdiki zaman çekimlerinde, söylenişte ve yazılışta “a” ünlüsü “ı,u”;“e” ünlüsü “i,ü” olur. Bu ses olayına ÜNLÜ DARALMASI denir.

 

7.            İstanbul’u dinliyorum gözlerim kapalı,

Önce hafiften rüzgâr esiyor,

Yavaş yavaş sallanıyor,

Yapraklar ağaçlarda.

Yukarıda parantezlerle belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

A) Ünlü Daralması-Ünsüz Benzeşmesi

B) Ünsüz Yumuşaması-Ünlü Düşmesi

C) Ünlü Daralması-Ünsüz Yumuşaması

D) Ünsüz Yumuşaması-Ünsüz Yumuşaması

E) Ünlü Daralması-Ünlü Düşmesi

CEVAP: Yukarıda parantezle belirtilen bir bölüm yok  ama ses olayları sadece dinliyorum ve hafiften sözcüklerinde olduğu doğru cevabın A olduğunu düşünüyoruz.

 

8. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ünlüyle başlayan bir ek aldığında bir ses olayı meydana gelmez?

A) sabır

B) geçit

C) top

D) dolap

E) kara

CEVAP:C