Cumhuriyet Edebiyatı

Cumhuriyet Döneminde Öğretici Metinler

Türk edebiyatında birçok yazı türünde olduğu gibi deneme, makale, fıkra, gezi, günlük, anı, söylev, röportaj ve mülakat gibi öğretici metinlerin asıl gelişmesi; yazarlar tarafından kullanılır olması, halk tarafından tanınması bu dönemde gerçekleşmiştir.

 

NURULLAH ATAÇ (1898-1957)

  • Cumhuriyet sonrası edebiyatımızda bir yol gösterici görevi üstlenmiştir.
  • Türkçeyi özleştirmede üstün çaba göstermiştir.
  • Anlatımda devrik cümlenin, konuşma dilinin gerekliliğini savunmuş ve bunları yapıtlarında uygulamıştır.
  • Deneme türünün gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur.

 Eserler

  • Karalama Defteri, Günlerin Getirdiği, Sözden Söze, Ararken, Diyelim, Söz Arasında, Okuruma Mektuplar: Deneme, eleştiri, söyleşi, inceleme
  • Günce: Günlük

 

SUUT KEMAL YETKİN (1903-1980)

  • Sanat, estetik, resim, felsefe konularında yapıtlar vermiş, bir çok dergide yine bu konularda yazılar yazmıştır.
  • Özellikle deneme ve eleştirileriyle tanınmıştır.
  • Sanat, edebiyat konuları üzerindeki özel görüşleriyle düşüncelerini, kesin yargılarla kurallara bağlanmaksızın duygulu bir biçimde eleştirmiştir.

 Eserler

  • Düş’ün Payı, Yokuşa Doğru, Edebiyat Konuşmaları, Edebiyat Üzerine, Günlerin Götürdüğü, Şiir Üzerine Düşünceler, Denemeler: Deneme
  • Ahmet Haşim ve Sembolizm, Edebi Meslekler, Türk Mimarisi: İnceleme

 

SABAHATTİN EYUBOĞLU (1908-1973)

  • Daha çok deneme ve inceleme türünde yapıt vermiştir.
  • Sanat sorunlarımızla toplumsal sorunlarımızı kuvvetli bir kültürle araştırmıştır.
  • Yapıtlarında; Anadolu, Anadolu halkı, Atatürk tutkunluğu, demokrasi, halk sanatı, halk dili, halk eğitimi en çok üzerinde durduğu konulardır.
  • Türk kültürünü Anadolu hümanizmi kavramıyla açıklayarak yeni bir kültür yorumu getirmiştir.

 Eserler

  • Mavi ve Kara, Sanat Üzerine Denemeler, Yunus Emre’ye Selam, Pir Sultan Abdal: Deneme, inceleme

 

FALİH RIFKI ATAY (1894-1971)

  • Türkçeyi en yalın ve en duru bir anlatıma ulaştıran yazarlarımızdan biridir.
  • Cumhuriyet’ten sonraki Türk gezi edebiyatının oluşumunda yadsınamaz bir yeri vardır.
  • Gezi yazılarında dış ülkelerde gördüklerini anlatırken sırası geldikçe Türkiye ile gezdiği yerler arasında karşılaştırmalar yaparak önemli noktalara değinir.
  • Yapıtlarını kısa cümlelerle ve sade bir dille oluşturmuştur.

 Eserler

  • Denizaşırı, Yeni Rusya, Bizim Akdeniz, Tuna Kıyıları, Yolcu Defteri: Gezi yazısı
  • Ateş ve Güneş, Zeytin Dağı, Çankaya: Anı
  • Eski Saat: Fıkra
  • Niçin Kurtulmamak, Batış Yılları, Çile: Politikayla ilgili makale, fıkra ve anıları

 

ŞEVKET RADO (1913-1988)

  • Edebiyatımızda radyo sohbetleriyle tanınmıştır.
  • Hayat dergisinde her hafta sohbet köşesinde yazılarını yazmıştır.
  • Ayrıca çeşitli eğitici yayınlar, sözcükler, çocuk kitapları ortaya koymuştur.

 Eserler

  • Kördüğüm ve Ötekiler: Şiir
  • Eşref Saat, Ümit Dünyası, Hayat Böyledir, Aile Sohbetleri, İnsan Severse Yaşar, Saadet Yolu: Sohbet

 

EFLATUN CEM GÜNEY (1896-1981)

  • Edebiyatımızda masal yazarı olarak tanınmıştır.
  • Halk hikâyelerini, masal ve efsaneleri yapılarını bozmadan derlemiştir.

 Eserler

  • Açıl Sofram Açıl, Dede Korkut Masalları, Dertli Kaval, Halk Türküleri, Bir Varmış Bir Varmış, Nasreddin Hoca Fıkraları, Âşık Garip, Gökten Üç Elma Düştü, Az Gittim Uz Gittim, Folklor ve Halk Edebiyatı: Masal-Derleme-İnceleme

 

RUŞEN EŞREF ÜNAYDIN (1892-1959)

  • Devrin ileri gelenleri ile yaptığı röportajlarla tanınmıştır. Bu röportajlarını Diyorlar ki adı ile kitap haline getirmiştir.
  • İlk defa Mustafa Kemal Atatürk’ü, uzun bir röportajla Türk okuyucusuna tanıtmıştır.

 Eserler

  • Diyorlar ki, Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal’le Mülakat, Çanakkale’de Savaşanlar Dediler ki: Röportaj
  • Geçmiş Günler, İki Saltanat Arasında, İstiklâl Yolunda, Ayrılıklar, Boğaziçi Yakından: Deneme

 

CEMİL MERİÇ (1917-1987)

  • Yapıtlarında, toprağından kopan insanın trajedisi ve kendini bulma çabasının yanı sıra; Türk aydınlarının düştüğü amansız açmazı bütün çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir.
  • Medeniyet, tarih, sosyoloji, edebiyat, edebiyat tarihi, felsefe konularını kendisine özgü üslubuyla değerlendirmiştir.

 Eserler

  • Bu Ülke, Ümrandan Uygarlığa, Mağaradakiler, Kırk Ambar, Işık Doğrudan Gelir, Kültürden İrfana, Jurnal: Deneme-inceleme-derleme

 

İSMAİL HABİB SEVÜK (1892-1954)

  • Tarih kültüründen beslenen anlatımı ile gezi türünde başarılı yapıtlar yazmıştır. Gözleme dayalı, renkli, kıvrak, edebî sanatlarla yüklü bir söyleyişi vardır.

 Eserler

  • Tuna’dan Batı’ya, Yurttan Yazılar: Gezi yazısı
  • Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi, Dil Davası, Edebi Yeniliğimiz: İnceleme-araştırma

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.