Cumhuriyet Edebiyatı

Cumhuriyet Döneminde Tiyatro

Tiyatro geleneklerinin ve kurallarının değiştiği görülür. Tiyatro, artık, yaşamı olduğu gibi değil, görünmeyen iç yüzüyle yansıtır. Türk tiyatrosunun yakın döneminde modern tiyatro düşüncesinin etkileri hem yazında hem de sahneye koyma tekniklerinde, etkileri önceki dönemlere göre daha kuvvetle hissedilmiştir.  Tiyatroda Batı modeli benimsenmiş, gerek tiyatronun kuramsallaşması, gerekse oyun yazarlığının gelişmesi bakımından önemli atılımlar gerçekleştirilmiştir. Tiyatroyu Türkiye’de çağdaş bir sanat alanına dönüştürme yolunda ilk büyük katkı ünlü tiyatro ve sinema adamı Muhsin Ertuğrul’dan gelmiştir. 1927’de, Darülbedayi’nin başına geçen Ertuğrul, yerli yazarları yüreklendirmesiyle, izleyiciye sunduğu çağdaş çeviri oyunlarla, sahneleme, oyunculuk ve dekor kullanımında güncel anlayışı yerleştirmesiyle, yetişmelerine katkıda bulunduğu kadın ve erkek oyuncularla bugünkü Türk tiyatrosunun temellerini atmıştır. Cevat Fehmi Başkut, Orhan Asena, Refik Erduran, Turan Oflazoğlu, Recep Bilginer, Güngör Dilmen, Turgut Özakman, Haldun Taner, Tarık Buğra tiyatro alanında yapıtlar kaleme almışlardır.

 

ORHAN ASENA (1922-2001)

  • Yazın dünyasındaki ününü tiyatro türündeki yapıtlarıyla kazanmıştır.
  • Yapıtlarında ele aldığı konular psikolojik ve toplumsal alanları da kapsayacak biçimde çeşitlilik gösterir.

 Eserleri

  • Tanrılar ve İnsanlar, Hürrem Sultan, Tohum ve Toprak, Fadik Kız, Kocaoğlan, Yalan, Âlemdar Paşa, Gecenin Sonu, Simavnalı Şeyh Bedrettin, Atçalı Kel Mehmet, 16 Mart 1920, Şili’de Av, Ölü Kentin Nabzı, Sağırlar Söğüşmesi, Hacivat Politikacı: Tiyatro
  • Masal, Kıt Kanaat: Şiir

 

RECEP BİLGİNER (1922-2005)

  • Yapıtlarında konu olarak toplumdaki aksaklıkları seçmiş, daha çok köylülerin sorunlarını dile getirmiştir.

 Eserleri

  • Gazeteciden Dost, İsyancılar, Ben Devletim, Utanç Dünyası, Sarı Naciye, Yunus Emre, Mevlana, Parkta Bir Sonbahar Günüydü, Sevdiğim Adam, Karım ve Kızım: Tiyatro
  • Politikada Bir Sarı çizmeli: Roman

 

REFİK ERDURAN (1928-…)

  • Oyunlarında toplumsal bozuklukları başarıyla işlemiş; ahlaki değerlere önemli bir yer ayırmıştır.
  • Çeşitli dergilerde mizah yazıları yazmış, değişik gazetelerde fıkralar kaleme almıştır.

 Eserleri

  • Yağmur Duası, Deli, Bir Kilo Namus, Cengiz Han’ın Bisikleti, Karayar Köprüsü, Turp Suyu, Canavar Cafer, Tamirci: Tiyatro

 

TURAN OFLAZOĞLU (1932-…)

  • Oyunlarının konularını genellikle tarihe dayandırmakla birlikte, tarihi incelemeye yönelik değil, karakterlerin kişilik ve iç dünyalarını yansıtmaya önem vermiştir.
  • Çok sayıda ünlü yapıtı çevirmiş ve edebiyatımıza kazandırmıştır. Kafka, Nietsche, Rilke, Shakespeare gibi yazarlardan çeviriler yapmıştır.

 Eserleri

  • Keziban, Yine Bir Gülnihal, Kösem Sultan, Cem Sultan, Allah’ın Dediği Olur, Deli İbrahim, Fatih, IV. Murat, Sokrates Savunuyor, Genç Osman, Elif Ana, Bizans Düştü, III. Selim, Sinan, Gardiyan: Tiyatro
  • Rilke’den Seçme Şiirler, Duino Ağıtları, Shakespeare, Moliere: Çeviri
  • Sevgi Hakanı, Fetih: Şiir
  • Topkapı, Mütareke’den Büyük Taarruz’a: Senaryo

 

GÜNGÖR DİLMEN (1930-…)

  • Edebiyatımızda absürd tiyatro alanında başarılı yapıtlar ortaya koymuş ve bu türün en önemli temsilcilerinden biri kabul edilmiştir.
  • Sağlam tiyatro tekniği, şiirsel dili ve evrensel boyutları bulunan oyunlarından Midas’ın Kulaklarına, Midas’ın Altınları ve Midas’ın Kördüğümü oyunlarını da ekleyerek bir Midas Üçlemesi oluşturdu. Bu oyunlarda Frigya Kralı Midas’ın tutkularını, yanılgılarını anlatmıştır.

 Eserleri

  • Midas’ Kulakları, Midas’ın Altınları, Midas’ın Kördüğümü, Canlı Maymun Lokantası, Kurban, Ak Tanrılar, Deli Dumrul, İnsan ve Devlet, İttihat ve Terakki, Bağdat Hatun, Hasan Sabbah: Oyun

 

CEVAT FEHMİ BAŞKUT (1905-1971)

  • Edebiyatımızda Buzlar Çözülmeden ve Paydos adlı oyunlarıyla tanınmıştır.
  • Konularını insanlar arasındaki çatışmalardan alan, kişileri genellikle ahlak bakımından eleştiren oyunlarıyla tanınmıştır.

 Eserleri

  • Paydos, Buzlar Çözülmeden, Küçük Şehir, Büyük Şehir, Ayarsızlar, Hacı Kaptan, Koca Bebek, Soygun, Kadıköy İskelesi, Makine, Kleopatra’nın Mezarı, Harput’ta Bir Amerikalı, Hacıyatmaz, Göç, Emekli: Oyun
  • Kadın Bir Defa Sever, Dişi Aslan, Valde Sultanın Gerdanlığı: Roman
  • Geceleri Bizi Kimler Bekliyor: Röportaj

 

TURGUT ÖZAKMAN (1930-…)

  • Tiyatro ve senaryo alanındaki başarılı yapıtlarıyla tanınmıştır. Kurtuluş Savaşı’nı romansı bir dille anlatan Şu Çılgın Türkler adlı belgesel-romanı, neredeyse Cumhuriyet tarihinin en çok satılan kitabı olmuştur.
  • Yazın yaşamı boyunca çeşitli ödüllerin yanı sıra 1999’da, Türk toplumunun kültür ve sanat hayatına katkı ve hizmetlerinden dolayı “Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü”ne değer görülmüştür.

 Eserleri

  • Pembe Evin Kaderi, Güneşte On Kişi, Duvarların Ötesi, Kanaviçe, Ocak, Paramparça, Ah Şu Gençler, Sarıpınar-1914, Fehim Paşa Konağı, Bir Şehnaz Oyun: Oyun
  • Korkma İnsancık Korkma, Diriliş-Çanakkale 1915, Romantika, Şu Çılgın Türkler: Roman
  • Keloğlan Aramızda, Tuzsuz Deli Bekir, Keloğlan’la Cankız, Mevlana, Yatık Emine, Keloğlan İz Peşinde, Turhanoğlu, Kanije Kalesi, Son Akın, Kurtuluş, Rıza Beyler, Cumhuriyet: Senaryo

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.