Cumhuriyet Edebiyatı

Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir

Garip Hareketi’nin etkisinin sürdüğü yıllarda, şiiri onlar kadar bayağılaştırmak istemeyen, her biri kendine özgü şiir tarzını oluşturmuş bazı şiirler şiirdeki lirizmi kaybetmeden yeniliği sürdürmüşlerdir.

  • Fazıl Hüsnü Dağlarca
  • Attilâ İlhan
  • Behçet Necatigil
  • Cahit Külebi
  • Salah Birsel
  • Sebahattin Kudret Aksal
  • Cahit Zarifoğlu
  • Erdem Beyazıt
  • Hilmi Yavuz

 

FAZIL HÜZNÜ DAĞLARCA ( 1914-2008)

  • Destanlar, toplumcu gerçekçi ve felsefi-lirik şiirler yazmıştır.
  • Şiire soyut konularla başlamış, yaratılışı, kâinatın sırlarını araştırmaya çalışmıştır.
  • İlk şiirlerini Havaya Çizilen Dünya adlı yapıtında yayımlamış, Çocuk ve Allah adlı yapıtında soyut konulara yönelmiştir.
  • Şiirlerinde ise güçlü bir Türkçe tutkusu göze çarpmaktadır.
  • Türkçe Katında Yaşamak şiirine bildiri özelliği kazandırmış, “Türkçem, benim ses bayrağım!” diyerek dile verdiği önemi ortaya koymuştur.
  • Önceleri ölçülü ve uyaklı şiirler yazmış, daha sonra serbest şiire yönelmiştir.

 Eserleri

  • Havaya Çizilen Dünya, Çocuk ve Allah, Daha, Çakır’ın Destanı, Taş Devri, Toprak Ana, Üç Şehitler Destanı, İstanbul-Fetih Destanı, Çanakkale Destanı, 19 Mayıs Destanı, Anıtkabir, Asû, Delice Böcek, Yedi Memetler: Şiir

 

ATTİLA İLHAN (1925-2005)

  • 1952-1956 yıllarında çıkardığı Mavi dergisinin etrafında toplanan sanatçılar (Orhan Duru, Ferit Edgü) ile birlikte Garipçilere karşı çıkmış, şairane bir sanat anlayışının temsilcisi olmuş, Maviciler topluluğunu oluşturmuştur. Daha sonra dergi, Özdemir Nutku’nun yönetimine geçti ve Attilâ İlhan’ın savunduğu toplumsal gerçekçiliğin sözcüsü olmuştur. Maviciler şiirinin bütünüyle açık olamayacağını, anlam kapalılığının şiiri düzyazıdan ayıran önemli bir faktör olduğu görüşündedirler. Şiirin basit olamayacağını zengin, içli, derin bir nitelikte olması gerektiğini savunmuşlardır. (Temsilcileri: Attillâ İlhan, Ferit Edgü, Orhan Duru, Özdemir Nutku, Yılmaz Gruda, Ahmet Oktay, Demirtaş Ceyhun, Demir Özlü, Tahsin Yücel)
  • Yapıtlarında toplumsal konulardan bireysel konulara kadar bir dizi konuyu kültürel doku zenginliği ile ele almıştır.
  • Bağımsızlık, adalet, eşitlik, özgürlük, barış, halkçılık gibi temaları evrensele yakın bir söylemle işlemiştir.
  • Yapıtlarında işlediği bireysel temaların başında, kişinin kendi olma isteği gelir.
  • Eleştirilerinde toplumcu gerçekçilik ilkelerine bağlı kalmıştır.

 Eserleri

  • Duvar, Sisler Bulvarı, Yağmur Kaçağı, Ben Sana Mecburum, Bela Çiçeği, Yasak Sevişmek, Tutkunun Günlüğü, Böyle Bir Sevmek, Elde Var Hüzün, Korkunun Krallığı, Ayrılık Sevdaya Dahil, Kimi Sevsem Sensin: Şiir
  • Sokaktaki Adam, Kurtlar Sofrası, Sırtlan Payı, Yaraya Tuz Basmak, Bıçağın Ucu, Dersaadette Sabah Ezanları, O Karanlıkta Biz: Roman
  • Abbas Yolcu, Batı’nın Deli Gömleği: Gezi Yazısı
  • Kartallar yüksek Uçar, Yarın Artık Bugündür, Yıldızlar Gece Büyür: Senaryo
  • Hangi Batı, Hangi Atatürk, İkinci Yeni Savaşı, Sağım Solum Sobe, Aydınlar Savaşı: Deneme, eleştiri, anı

 

SALAH BİRSEL (1919-1999)

  • Bağımsız bir şiir yapısı kurmuş; konularını alaysamalı bir tutumla işlemiştir.
  • İroni ve humor özellikleri taşıyan şiirleriyle modern şiirimizi tema ve dil bakımından geliştirmiştir.
  • Denemelerinde şiirin ve edebiyatın kuramlarını ortaya koymuştur.

 Eserleri

  • Dünya İşleri, Hacivat’ın Karısı, Ases, Kikirikname, Haydar Haydar: Şiir
  • Şiirin İlkeleri, Sen Beni Sev, Kurutulmuş Felsefe Bahçesi, Halley Kimi Kurtarır, Sergüzeşt-i Nono Bey ve Elmas Boğaziçi, Amerikalı Tolstoy, Gandhi ya da Hint Kirazının Gölgesinde, Hafiyeler Önde Gider, Nezieli Karga: Deneme
  • Boğaziçi Şıngır Mıngır, Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu, Kahveler Kitabı: Anı
  • Dört Köşeli Üçgen: Roman

 

CAHİT KÜLEBİ (1917-1997)

  • Yalın bir dil ile zaman zaman kötümser, güvensiz, kendi türküsünü söylemiştir.
  • Yarım uyaklar, iç sesler, zarif benzetmeler ve titiz bir söyleyişle şiirler yazmıştır.
  • Yurt köşelerinden manzara ve insanları modern bir biçim ve yeni bir romantizmle, içten bir duyarlıkla şiirlerinde yansıtmıştır.

 Eserleri

  • Adamın Biri, Rüzgâr, Atatürk Kurtuluş Savaşında, Yeşeren Otlar, Süt, Şiirler, Yangın, Bütün Şiirler: Şiir

 

BEHÇET NECATİGİL (1916-1979)

  • Şiirlerinde, orta halli bir vatandaşın birey olarak başından geçebilecek durumları, ev-aile-yakın çevre üçgeninde, gerçek ve hayali yaşantıları açık bir dille anlatmıştır.
  • Zengin bir sözcük dağarcığı ve özgün bir söyleyişi vardır.

 Eserleri

  • Kapalı Çarşı, Çevre, Evler, Eski Toprak, Dar Çağ, Yaz Dönemi, Divançe, Beyler, Sevgilerde: Şiir
  • Yıldızlara Bakmak, Gece Aşevi, Üç Turunçlar, Pencere: Radyo oyunu
  • Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü: Derleme

 

SEBAHATTİN KUDRET AKSAL (1920-1993)

  • İlk şiirlerinde Garipçilerin etkisinde kalmış, yaşamın gündelik akışında bireysel sevinç ve mutlulukları dile getirmiştir.
  • 1960’lardan sonra düşünce yönü ağır basan şiirler yazmıştır. Bu şiirlerinde kişinin evrendeki yerini, değerini aramaya çalışmış; felsefi, düşünceye ağırlık vermiştir.
  • Öykü ve tiyatrolarında ruh tahlillerine ve biçim kaygısına önem vermiştir.

 Eserleri

  • Şarkılı Kahve, Gün Işığı, Duru Gök, Bir Sabah Uyanmak, Eşik, Çizgi, Zamanlar, Bir Zaman Düşü, Buluşma: Şiir
  • Evin Üstündeki Bulut, Şakacı, Bir Odada Üç Ayna, Tersine Dönen Şemsiye, Kahvede Şenlik Var, Kral Üşümesi, Önemli Adam: Oyun
  • Gazoz Ağacı, Yaralı Hayvan: Öykü
  • Geçmişle Gelecek: Deneme

 

CAHİT ZARİFOĞLU (1940-1987)

  • İlk şiirlerinde İkinci Yeni akımının etkileri görülür.
  • Şiirlerinde dinsel inançları çerçevesinde ele aldığı Anadolu insanlarının acı, umut ve sevgilerini yansıtmıştır.

 Eserleri

  • İşaret Çocukları, Yedi Güzel Adam, Menziller, Korku ve Yakarış, Gülücük, Ağaç Okul: Şiir
  • Serçekuş, Katıraslan, Ağaçkakanlar, Yürekdede ile Padişah, Küçük Şehzade, Motorlu Kuş, Kuşların Dili: Çocuk Hikâyeleri-masal

 

ERDEM BEYAZIT (1939-2008)

  • Şiirlerinde, kendi öz değerlerine yabancılaştırılan bir neslin mücadelesini vermiştir.
  • Tok, kavgacı, destana yakın bir üslupta söylediği şiirlerinde ayrıca ince duyarlılıklar geliştirmiştir. İslâmî ton bütün şiirlerine yayılmıştır.

 Eserleri

  • Sebeb Ey, Risaleler: Şiir

 

HİLMİ YAVUZ (1936-…)

  • İlkin daha çok, İkinci Yeni etkisinde imgeci şiirler yazmıştır. Sonraki yıllarda gelenekçilikle çağdaş bir bakışı kaynaştıran, biçim ve özün dengelendiği bir düzey sergilemiştir.
  • İslam mistisizmi, özellikle de tasavvuftan yararlanarak kendine özgü bir sözcük dağarcığı geliştirmiştir.

 Eserleri

  • Bakış Kuşu, Doğu Şiirleri, Yaz Şiirleri, Gizemli Şiirler, Zaman Şiirleri, Hüzün ki En Çok Yakışandır Bize, Gülün Ustası Yoktur, Erguvan Şiirler, Çöl Şiirleri, Akşam Şiirleri, Yolculuk Şiirleri, Hurufi Şiirler, Büyü’sün Yaz, Küller ve Zaman, Kayboluş Şiirleri: Şiir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.