Cumhuriyet Edebiyatı

İkinci Yeni Şiiri (1954-1960)

1955-1965 yılları arasında şairlerimizden bir kısmını etkilemiş bir şiir akımıdır. Garip akımına ve 1940 kuşağının toplumsal gerçekçi şairlerine tepki olarak ortaya çıkmış; değişik imge, çağrışım ve soyutlamalarla yeni bir söyleyişi amaçlamışlardır. Garipçilerin ve onları takip edenlerin aksine; basitlik, aleladelik ve sadelikten ayrılan şiirler yazmışlardır. Başlangıçta bir arada bulunmayan bu şairlerin, kendi arayış ve sezgilerinin ürünü olan şiirler, sonradan ortak benzerlikler dolayısıyla “İkinci Yeni” adıyla anılmıştır. Şiirde imgeye, hayal gücüne ve duyguya ağırlık vermişlerdir. Daha çok, bireyin toplumdaki yalnızlığı, sıkıntıları, çevreye uyumsuzlukları gibi temaları işlemişlerdir. Şiirlerinde duyulmadık sözcükler (üvercinka, cehennet, aparthan vb.) kullanmışlardır.

ÖZELLİKLERİ

  • Şiirde öyküleyici anlatım yolu terk edilmelidir, anlatım kapalı ve soyut olmalıdır.
  • Ahlak, erdem, gerçek gibi değerler şiirin amacı olmamalıdır.
  • Şiirde ahenk; ölçü ve uyakla değil, musiki ve anlatım zenginliğiyle sağlanmalıdır.

 

TEMSİLCİLERİ

  • Cemal Süreya
  • Sezai Karakoç
  • Ece Ayhan
  • Edip Cansever
  • İlhan Berk
  • Turgut Uyar
  • Ülkü Tamer
  • Tevfik Akdağ

 

CEMAL SÜREYA (1931-1990)

Asıl adı Cemalettin Seber’dir. Şiire lisedeyken aruz denemeleriyle başlamış, ardından üniversite yıllarında serbest vezinle yazmaya yönelmiştir.

  • Şiirleriyle, İkinci Yeni şiirinin önde gelen şairlerinden biri olmuştur.
  • Üslubundaki mizah ve ironi, ona ayrı bir özellik kazandırmıştır.
  • Mensur yazılarında Osman Mazlum imzasını da kullanmıştır.

 Eserleri

  • Üvercinka, Göçebe, Beni Öp Sonra Doğar Beni, Güz Bitiği, Sıcak Nal, Sevda Sözleri: Şiir
  • Şapkam Dolu Çiçekle, Günübirlik: Deneme
  • Mülkiyeli Şairler, 100 Aşk Şiiri: Antoloji

 

SEZAİ KARAKOÇ (1933-…)

Şiirlerinde İslami düşünceyi modern şiirdeki gerçeküstücülükle kaynaşmıştır.

  • İkinci Yeni akımı doğrultusunda geleneksel İslam kültürü ile eski Türk ve Ortadoğu uygarlıklarından beslenen çarpıcı, mistik, özgün şiirler yazmıştır.

 Eserleri

  • Körfez, Şahdamar, Hızır’la Kırk Saat, Sesler, Taha’nın Kitabı, Gül Muştusu, Leyla ile Mecnun, Zamana Adanmış Sözler: Şiir
  • İslâm’ın Dirilişi, İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü, Dirilişin Çevresinde, Kıyamet Aşısı, Allah’a İnanma ve Yalnızlık, Ölümden Sonra Kalkış, Çağ ve İlham, Yitik Cennet, Diriliş Neslinin Amentüsü, Gündönümü: İnceleme-deneme
  • Meydan Ortaya Çıktığında, Portreler: Öykü
  • Mağara ve Işık: Düzyazı-şiir

 

İLHAN BERK (1916-2008)

Başlangıçta toplumcu anlayışla büyük kentin devingen yaşamını, işçileri, kırsal kesimdeki tarım emekçilerini anlatan; yaşama, dünyaya beslediği sevgi, umut ve coşkuyu, özgürlüğü ve eşitliği içeren şiirler yazıştır.

  • İkinci Yeni anlayışının belirmesiyle şiirin işlevini, şiirde anlamı daha farklı algılamaya başlamıştır.
  • İnsanı, tarihi, doğayı, kutsal kitapları, mitolojiyi, kentleri şiirinde çağrışım zenginliği içinde kullanmıştır.

 Eserleri

  • Güneşi Yakanların Selamı, Günaydın Yeryüzü, Türkiye Şarkısı, Galile Denizi, Çivi Yazısı, Otağ, Mısırkalyoniğne, Âşıkane, Şenliknâme, Taşbaskısı, İstanbul Kitabı, Kitaplar Kitabı, Deniz Eskisi, Delta ve Çocuk, Galata, Kül: Şiir

 

ECE AYHAN (1931-2002)

İlk şiirleriyle birlikte eleştirmenlerin ve genel olarak şiir okurlarının ilgisini çekmiştir.

  • Dilin uçlarında dolaşan, ortalamaya ve sıradanlığa teslim olmamayı ilke edinen ve aykırı biçem taşıyan şiirleri, onu İkinci Yeni içinde en çok sözü edilen şairlerinden biri yapmıştır.

 Eserleri

  • Kınar Hanım’ın Denizleri, Bakışsız Bir Kedi Kara, Ortodoksluklar, Devlet ve Tabiat, Yort Savul, Zambaklı Padişah, Çok Eski Adıyladır: Şiir

 

TEVFİK AKDAĞ (1932-1993)

İkinci Yeni’nin “saklı sularından” diye nitelendirilmiştir. Değişik dergilerde şiirlerini yayımlamıştır.

 Eserleri

  • Lacivert Kanatlı Bir Kuştur Gece, Çıplak ve Sevinçle, Eski İnsan Sözleri, Kıpırda Ey Karanlık: Şiir

 

EDİP CANSEVER (1928-1986)

İlk şiirlerinde duyguları öne çıkarmış, sonraları düşünceyi dil içinde eritmeye yönelen, özlü ve çarpıcı biçim aramıştır. Toplumsal eleştiri için mizah aracını kullanan bir tutum sergilemiştir.

  • Bir ara yeni arayışlara yönelmiş, şiirde, tiyatrodan esinlenen diyaloglar kullanmıştır.

 Eserleri

  • İkindi Üstü, Dirlik-Düzenlik, Yerçekimli Karanfil, Umutsuzlar Parkı, Nerde Antigone, Tragedyalar, Çağrılmayan Yakup, Kirli Ağustos, Şairin Seyir Defteri, Yeniden, İlkyaz Şikâyetleri, Oteller Kenti: Şiir

 

TURGUT UYAR ( 1927-1985)

İlk dönem şiirlerinde kendi yaşamının ve çevresinin iz düşümleri üzerinde yoğunlaşmıştır.

  • 1950’li yıllardan itibaren toplum ve törelerle çatışan bireyin yenilgisine yakılmış ağıtlar diyebileceğimiz şiirler yazmıştır.

 Eserleri

  • Arz-ı Hal, Türkiyem, Dünyanın En Güzel Arabistanı, Tütünler Islak, Divan, Toplandılar, Kayayı Delen İncir, Büyük Saat, Dün Yok mu, Sonsuz ve Öbürü: Şiir

 

ÜLKÜ TAMER (1937-…)

İkinci Yeni ile başladığı şiirinde, her zaman kendine özgü olmayı başarmış, özgür çağrışımların beslediği şiirler yazmıştır.

  • Canlandırdığı dünyaya giderek toplumsal kaygılarla pekişen ölüm temasını, kendi çocukluk dönemini yaşadığı yöreden yerel renkleri ve yaşam izlerini, iz düşümlerini taşımıştır.

 Eserleri

  • Soğuk Otların Altında, Gök Onları Yanıltmaz, Ezra ile Gary, Virgülün Başından Geçenler, İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür, Yanardağın Üstündeki Kuş: Şiir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.