Servet-i Fünun - Fecr-i Ati Edebiyatı, Yazarlar ve Eserleri

Tevfik Fikret Hayatı ve Eserleri

TEVFİK FİKRET

Hayatı

  • 24 Aralık 1867’de İstanbul’da dünyaya gelmiştir.
  • Eğitimine Mahmudiye Valide Rüştiyesi’nde başladı.
  • 93 Harbi olarak bilinen  Osmanlı- Rus savaşında okuduğu okul göçmenlerin yerleştirilmesi için boşaltılınca Galatasaray Lisesi’ne devam etti.
  •   Galatasaray Lisesi’ni birincilikle bitirdi.
  • İstişare odasında memurluğa başladıysa da burada aldığı ücretle geçinemeyince Gedikpaşa Mektebi  İdadisinde  Fransızca ve güzel yazı dersleri verdi.
  •  Mirsad dergisinin açtığı şiir yarışmasında birinci olarak adını edebiyat çevrelerinde duyurdu.
  •  1892 yılında açılan sınavı kazanarak Galatasaray Lisesi’nde Türkçe öğretmenliğine başladı.
  • 1896 yılında Robert Koleji’nde Türkçe öğretmeni olarak başladı.
  •  Okulun hemen yakınına “Aşiyan” adını verdiği  evine yerleşti .
  •  Robert Koleji’nde öğretmenliğinin  ikinci yılında okulun müdürü oldu.
  • II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Robert Koleji’nde bir dizi yenileşme hareketine yapmaya başlayınca dönemin Maarif Nazırı Emrullah  Efendi ile araları açıldı ve bu görevinden istifa etti.
  • 19 Ağustos 1915’te Aşiyan’da öldü.

 

Edebi Bakışı

  • Servet-i Fünun’un şiirdeki en önemli temsilcisidir.
  • Şiirde eski nazım biçimlerini değiştirmiş (serbest müstezat), Batı edebiyatı nazım biçimleri (sone, terza rima, triyole) kullanmıştır.
  • Kişisel konularda yazdığı şiirlerinin yanında, doğa betimlemelerini içine alan, günlük yaşam ve toplumsal konulara yer veren şiirleri de önemlidir.
  • Parnasizmin etkisinde kalmıştır.
  • Şiirlerinde yabancı sözcük ve tamlamalara oldukça fazla yer vermiştir.
  • Aruzu Türkçeye başarıyla uygulamıştır.
  • Dili ilk döneminde oldukça ağırdır
  • Beyit bütünlüğünü kırmış, şiiri düzyazıya yaklaştırmıştır.
  • Sanat yaşamının ilk döneminde (1895 – 1901) birtakım doğa tasvirleri, bireysel duyguları anlatan bazı lirik şiirler, günlük yaşamda rastladığımız bazı olayları anlatan ya da hikâye eden manzumeler yazmıştır. İkinci döneminde ise (1901 – 1915) Servet-i Fünun kapandıktan sonra, Aşiyan’a çekilmiş, ömrünün sonuna kadar sadece toplumsal konuları işleyen şiirler yazmıştır.
  • Kutsal değerlere karşı çıkar. Dinlerin insanları birbirine düşürdüğü, hürriyete engel olduğu için, sanatının son dönemlerinde bütün dinlere cephe alır.

 

NOT:  Bu yönüyle Yahya Kemal’e benzemektedir.  İkisi de aruzu çok iyi kullanmışlar  ve  Yahya Kemal “Ok” ,  Tevfik Fikret ise “Şermin ” isimli şiirini yazmıştır.

NOT: Aruzu Türkçeye ustalıkla uygulayan yazarlarımız: Tevfik Fikret, Mehmet Akif  ve Yahya Kemal .

  • Şiirlerinde genellikle ağır dil kullanır. Türkçe olmayan sözcük ve tamlamalara yer vermiştir. Fakat sanatının son döneminde sade bir dille yazmaya yönelmiştir.
  •  “Sis”, “Tarih-i Kadim”, “Ferda”, “Bir Lahza-i Taahhür” isimli şiirlerinde yalnızlık, karamsarlık ve bunalım göstermektedir.
  •   Sis adlı şiirinde ise II. Abdülhamit dönemi İstanbul’unu anlatmış ve  eleştirmiştir.
  •  “Doksan Beşe Doğru” ve “Han-ı Yağma”  isimli  şiirlerinde İttihat ve Terakki döneminde soygun ve hırsızlıkları eleştirmişlerdir.
  • “Haluk’un  Defteri” adlı eserinde şiirlerinde oğlu Haluk’un üzerinden gençlere seslenmiştir. Gençlere çalışkanlık, yurt sevgisi, hak ve hukuk noktasında öğütler vermiştir.
  •  “Rübabın Cevabı” isimli eserinde  halkın acılarını işlemiş ve yönetimin baskı ve haksızlıklarına değinmiştir.
  •  Recaizade Mahmut Ekrem’in şiirin konusu her şey olabilir  görüşünü daha da derinleştirerek şiire yeni boyut kazandırmıştır.
  • “Tarih-i Kadim’e Zeyl “ de Mehmet Akif Ersoy’la  girdiği tartışmalara değinir ve din ve doğa üzerindeki görüşlerini açıklamıştır.
  •  Tevfik Fikret, manzum hikaye konusunda da başarı göstermiştir. Balıkçılar , Nesrin, Ramazan Sadakası   ve Hasta  Çocuk isimli önemli eserlerini manzum hikaye ile yazmıştır. Yine bu  noktada Mehmet Akif Ersoy’la benzerlik göstermektedir. O da manzum hikayede başarılı eserler vermiştir.
  •  Fransız parnasyenlerinden etkilenmiştir.
  •   Gözleme ve doğa betimlemelerine önem vermiştir.

 

Eserleri

  • Rübab-ı Şikeşte (Kırık Saz)
  • Haluk’un Defteri (Oğlu Haluk’a seslenerek öğüt verdiği şiileri)
  • Rübabın Cevabı
  • Tarih-i Kadim (Din ve Tarih üzerine görüşleri)
  • Şermin (Heceyle yazdığı çocuk şiirleri)