Ses Bilgisi

Ünlü Düşmesi

  • Son hecesinde dar ünlü bulunan bazı sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldığında son hecedeki dar ünlü düşer.

 

sabır – ı                                   sabrı

bağır – ım                               bağrım

boyun – um                            boynum

keşif – i                                    keşfi

şehir – e                                  şehre

hüzün – ü                                hüznü

emir – iniz                               emriniz

omuz – una                            omzuna

 

  • Bazı sözcükler türerken ünlü kaybına uğrar.

ileri – le – mek                        ilerlemek

koku – la – mak                       koklamak

kıvır – ım                                  kıvrım

çevir – il – ek                           çevrilmek

devir – ik                                 devrik

oyun – a – mak                       oynamak

uyu – gu                                  uyku

 

Son hecesinde dar ünlü bulunan bazı sözcüklerle “olmak” ve “etmek” yardımcı eylemiyle bileşik eylem oluşturulurken dar ünlü düşer.

kahır + etmek                        kahretmek
keşif + etmek                         keşfolmak
hapis + olmak                        hapsolmak
kayıp + olmak                        kaybolmak
devir + etmek                        devretmek
 fetih+etmek                           fethetmek
devir+etmek                          devretmek
kayıp+olmak                          kaybolmak
seyir+etmek                           seyretmek
akıl+etmek                             akletmek
zehir+etmek                           zehretmek
hüküm +etmek                  hükmetmek

 

  • Bazı sözcüklerin birleşmesinde dar ünlülerin düştüğü görülür.

kayın + ata                             kaynata

Cuma + ertesi                        cumartesi

kahve + altı                            kahvaltı

 

  UYARI!

İkilemelerde ses düşmesi olmaz.

  • omuz omuza, burun buruna, nesilde nesile, şehirden şehre, asırdan asıra…

Son hecesinde dar ünlü bulunan bazı sözcüklerde ve özel adlarda ünlü düşmesi olmaz.

bilim – e, yanıt – ı, kesim – in, seçim – e…

Yarın Ömür’ün doğum günüymüş.

 

  •  “idi, imiş, ise, ile ve iken ”sözcükleri de kendilerinden önceki kelimelerle birleşerek yazıldıklarında ilk ünlüleri düşer. Sözcüğün son harfi ünlüyse –i sesi –y’ye dönüşür. Ünsüzse –i sesi düşer.

Kağıtla kalem getir de yazıları yazalım

Biz gençken hiç böyle bir şeyle muhatap olmamıştık.

Geçen yıl sen Almanya’dayken ben senin gelmeni bekledim sokaklarda.

Bu pazar çok pahalıysa mutlaka ucuz bir şeyler bakmaya çalışacağız.

Bahçeye koyduğun çiçekler çok güzelmiş.
Bana getirdiğin çocuk çok bilgiliydi.
Ben sevdamı kefenledim, ölsen de bir ölmesen de.

 

  • Yer yön bildiren kelimeler ek aldıklarında sondaki ses düşebilir.Bu ünlü düşmesini yazıyı geçirip geçirmemek  yazım yanlışı olmaz.

Bura+ dan = buradan  ve burdan
içeri+ den = içeriden ve içerden
ileri+ den = ileriden ve ilerden
nere+ den = nereden ve nerden
şura+da= şuradan ve şurdan
yukarı+ da = yukarıda ve yukarda
dışarı+da = dışarıda ve dışarıda

NOT: İkilemelerde hece düşmesi olmaz.

Askerlerimiz omuz omuza savaşıyor.
Bir anda onunla burun buruna geldik.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.