Anlatım Bozukluğu

Yüklem, Ek Eylem ve Eylemsi Eksikliği (Anlatım Bozuklukları)

Birden fazla yargının olduğu cümlelerde, aynı yükleme bağlanmaması gereken eylemlerin, yan cümlelerin ve ek eylemin aynı yükleme bağlanmasından kaynaklanan anlatım bozukluklarıdır.

 

  • Kitap okumayı çok, gazete okumayı hiç sevmez.

Bu cümlede virgülden önceki “Kitap okumayı çok” sözü, “sevmez” yüklemine bağlandığından, yüklem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden bağlaçtan önce sever sözcüğü yüklem olarak getirilmelidir.

 

  • Yarın İstanbul’a geleceğini ve kendisini havaalanından karşılamamızı istedi.

Bu cümlede bağlaçtan önceki “Yarın İstanbul’a geleceğini” sözü, “istedi” yüklemine bağlandığından, yüklem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden bağlaçtan önce söyledi sözcüğü yüklem olarak getirilmelidir.

 

  • İyi bir okur ya da tanışmak istediğiniz yazarlar varsa kitap fuarlarını kaçırmamalısınız.

Bu cümlede bağlaçtan önceki “İyi bir okur” sözü, “varsa” yüklemine bağlandığından, ek eylem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden “İyi bir okur” sözcüğüne iseniz sözcüğü ek eylem olarak getirilmelidir.

 

  • Mahkemede kimin haklı, kimin haklı olmadığını anlayacağız.

Bu cümlede virgülden önceki “kimin haklı” sözü, “olmadığını” eylemsisine bağlandığından, eylemsi eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden virgülden önce olduğunusözcüğü eylemsi olarak getirilmelidir.

 

Yüklem Eksikliği:  Özellikle sıralı  cümlelerde ortak olarak kullanılan yüklemin her iki cümleye de uygun olup olmadığına bakılır. Uygun düşmeyen yüklemin ortak kullanılması anlatım bozukluğuna neden  olur.

  • Sınavı kazanmak, bir an önce okula başlamak , bir yıl daha kaybetmek istemiyorum.
  • Ben bir insanoğlu sen bir dut dalı

Ben babamı sen ustanı unutma

  • Adam bize iyilik , biz adama kötülük ettik.
  • Pikniğin bütün cefasını ben, sefasını o sürüyor.
  • Sigarayı az, içkiyi hiç içmem.
  • Vakfın yasal ve yasal olmayan yollardan topladığı paralara el kondu.
  • Ne sen beni , ne de ben seni gördüm.
  • Biz öğretmenimizi , o da babasını kaybetti.
  • Bugünkü nöbeti sen, yarınkini  de Ali tutacak.
  • Sinemayla çok  az , tiyatroyla hiç ilgilenmem.
  • Park lambaları yetersiz ya da hiç yanmayanlara para cezası uygulanacak.
  • Bu  salonda eskiden ne güzel filmler, paneller düzenlenirdi.
  • Ünlü bir yazarımız : “ Kitaplarım beni , ben kitaplarımı yansıtabilmeliyim.”diyor.
  • Ana ve babamızı kader, arkadaşlarımızı biz seçeriz.
  • Bir o yiyor, bir sen , beni kimse çağırmıyor.
  • Role hazırlanırken yönetmenle sürekli tartışıyordum, kah o beni kah da ben onu ikna ediyordum.
  • Bütün gün bulaşık, temizlik , ütü ve yemek yapmakla uğraştım.
  • Sizinle anlaşmamız zor; çünkü siz romandan, ben şiirden hoşlanıyorum.
  • İster aşağıya , ister yukarıya çıkıyor olayım merdivenler yoruyor beni.
  • Geçen yıla kadar kimi gün onlar bize kimi gün biz onlara gider  birlikte yemek yerdik.
  • İşçiler yapılan zammı önemli; ancak  bugün için yeterli bulmuyorlar.
  • Babam sağlığını süt , yoğurt ve sigaradan uzak yaşamasına bağlıyor.
  • Aramız şimdi  de , ben  çocukken de çok iyiydi.
  • İştahım yok zaten, sadece çay ve peynir yesem yeter.
  • Kızların abartılı küpeler ve ağır makyaj yapmaları göze batıyordu.
  • Görevlilerin beyaz gömlek ve koyu renkte bir kravat takmakları isteniyor.
  • Tanzimatçılar,  halk için edebiyatı , siz ise aydınlar için edebiyatı benimsediniz.
  • Bu davranışın yanlış ve yerinde olmadığını herkes anladı.
  • Kuzu eti sağlıklı ve yaşlı olmayanlar tarafından yenmelidir.
  • Uzun yolculukları ancak  tam sağlıklı ve yorgun olmayanlar göze alabilir.
  • Ben sporu, kardeşimse sinemayı seviyor.
  • Dilimize gereken ilgi ve önemi vermek zorundayız.

 

Ekeylem Eksikliği:  “ idi, imiş, ise….” ekeylemlerinin gerektiği yerde kullanılmaması anlatım bozukluğu neden olur. Sıralı cümlelerden 1. olumlu, 2. olumsuz ise 1.’ye ekeylem getirmediğimizde bunu 2.cümlenin yüklemine bağlamış oluruz. Bu da anlatım belirsizliğine yol açar, cümlenin anlatımını bozar.

  • İfadesi  düzgün ; yalnız mimikleri anlamlı değildi.
  • O, son derece sakin ; fakat herkesin sandığı gibi korkak değildi.
  • Yaşam mücadelesinde yalnız; ama güçsüz değildi.
  • Oturdukları ev küçük ; şehir merkezine de yakın değildi.
  • Seradaki saksılar büyük; toprakları da az değildi.
  • Hava soğuk ve biz tir tir titriyorduk.
  • Bu yüzden yorgun düşer, sağlık  durumumuz aksardı.
  • Bize görüşlerini bildirmiş  biz de bazılarını uygun bulmuştuk.
  • Öğrenciler soruları çözüyor , ben de tahtaya bir şeyler  yazıyordum.
  • O bana bin türlü yalan söylüyor, ben de onun yalanlarına gülüyordum.
  • Telefondaki ses beni korkutmuş, birden ahizeyi düşürmüştüm.
  • Aldığın elbisenin rengi güzel; ama deseni hoş değildi.
  • Yaşı küçük , boyu da uzun değildi.
  • O, bir kitap kurdu; ama gezmeyi sevmezdi.
  • Konserde söylenen şarkıların sözleri anlamlı ; ama besteleri iyi değildi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.